در دنیای واقعی، ما هر روز بر اساس شرایط مختلف تصمیم‌گیری می‌کنیم. مثلاً: “اگر هوا بارانی است، چتر برمی‌دارم.” یا “اگر امروز جمعه است، به سینما می‌روم.”

در برنامه‌نویسی، ساختارهای شرطی به ما اجازه می‌دهند که همین نوع تصمیم‌گیری‌ها را در کد خود پیاده‌سازی کنیم. پایتون این کار را با استفاده از کلمات کلیدی if, elif و else انجام می‌دهد.

دستور if

دستور if ساده‌ترین ساختار شرطی است. این دستور یک شرط را بررسی می‌کند و اگر آن شرط درست (True) باشد، بلوک کدی که زیر آن قرار دارد را اجرا می‌کند.

age = 20

اگر سن بزرگتر یا مساوی 18 باشد#

:if age >= 18

    (“شما مجاز به شرکت در انتخابات هستید.”)print

نکته مهم: خط زیر if باید با یک تورفتگی (indentation) شروع شود. این تورفتگی در پایتون بسیار مهم است و نشان می‌دهد که این خطوط کد متعلق به بلوک if هستند.

دستور else

گاهی اوقات می‌خواهیم وقتی یک شرط درست نیست، کار دیگری انجام دهیم. اینجا else به کار ما می‌آید. else در صورتی اجرا می‌شود که شرط if نادرست (False) باشد.

temperature = 25

:if temperature > 30

    (“هوا گرم است.”)print

:else

    (“هوا خیلی گرم نیست.”)print

دستور elif (مخفف else if)

اگر بخواهیم چندین شرط را به صورت پشت سر هم بررسی کنیم، از elif استفاده می‌کنیم. پایتون شرط‌ها را به ترتیب بررسی می‌کند و به محض اینکه به یک شرط درست برسد، بلوک کد مربوط به آن را اجرا کرده و از بقیه شرط‌ها صرف‌نظر می‌کند.

score = 85

:if score >= 90

    (“نمره شما A است.”)print

:elif score >= 80

    (“نمره شما B است.”)print

:elif score >= 70

    (“نمره شما C است.”)print

:else

    (“نمره شما کمتر از C است.”)print

در این مثال، چون score برابر با ۸۵ است، شرط اول (score >= 90) نادرست است. اما شرط دوم (score >= 80) درست است، بنابراین پایتون “نمره شما B است.” را چاپ می‌کند و به بقیه شرط‌ها نگاه نمی‌کند.

تکلیف این درس

یک فایل پایتون جدید با نام grade_checker.py ایجاد کنید و تمرین زیر را انجام دهید:

1. یک متغیر به نام user_score ایجاد کنید و به آن یک نمره (مثلاً ۷۵) اختصاص دهید.
2. با استفاده از ساختارهای شرطی if, elif و else یک برنامه بنویسید که: اگر نمره بین ۹۰ تا ۱۰۰ باشد، عبارت “تبریک! شما نمره عالی A را کسب کردید.” را چاپ کند. اگر نمره بین ۸۰ تا ۸۹ باشد، عبارت “نمره شما B است.” را چاپ کند. اگر نمره بین ۷۰ تا ۷۹ باشد، عبارت “نمره شما C است.” را چاپ کند.اگر نمره کمتر از ۷۰ باشد، عبارت “شما باید بیشتر تلاش کنید.” را چاپ کند.
3. سعی کنید مقادیر مختلفی را برای user_score امتحان کنید تا مطمئن شوید برنامه شما در همه حالت‌ها به درستی کار می‌کند.

این درس یکی از مهم‌ترین دروس برای یادگیری برنامه‌نویسی است. با تکمیل این تمرین، شما یک گام بزرگ به جلو برمی‌دارید.